MUGGEN ZIFTEN

MUGGEN ZIFTEN is een bijdrage van Eduard Veroef in de Bijeen van Februari

Het werkwoord ‘ziften’ wordt niet vaak meer gebruikt behalve in de samenstelling die ik hierboven zette. En die uitdrukking betekent zoveel als ‘op alle slakken zout leggen’, bij de kleinste details stilstaan enz. Niemand van u zal verbaasd zijn als ik u beken dat dat helemaal bij mij past ....

Het zal wel in mijn genen zitten. Bovendien heeft mijn opleiding met Latijn, Grieks, Hebreeuws, Aramees en later ook Arabisch dat nog eens versterkt, want één lettertje verschil kan
tot een geheel andere betekenis leiden met al die naamvallen en al die werkwoordsvormen. Ik zal u er niet te vaak mee lastigvallen, maar deze keer wil ik uw aandacht vragen voor een klein detail dat veelal over het hoofd gezien wordt, maar dat toch wel van belang is.

maar deze keer wil ik uw aandacht vragen voor een klein detail dat veelal over het hoofd gezien wordt, maar dat toch wel van belang is.


Maak u niet ongerust, ik val u niet lastig met iets van de grammatica, maar met de wijze waarop (toekomstige) discipelen van Jezus worden beschreven.

Het gaat mij om Marcus 1:16-20, de roeping van de eerste discipelen. In vers 16 wordt verteld dat de broers Petrus en Andreas geroepen worden. Zij stonden vanaf het strand te vissen. Tot de dag van vandaag kan men vooral in oostelijker gelegen gebieden mensen met een soort werpnet vanaf de oever van een rivier, soms ook staande in de rivier een dergelijk net zien uitwerpen. Zelfs zijn er mensen die vanaf de kade in havens met één eenvoudige hengel proberen om vis te vangen en zo een bijverdienste bij elkaar schrapen. Deze mensen en ook Petrus en Andreas zijn zeer kleine zelfstandigen die voor hun inkomen afhankelijk zijn van wat zij met hun werpnet of met hun hengel weten te vangen. Hun levensonderhoud hangt er van af, maar veel bestaanszekerheid is er niet. Er zijn antieke afbeeldingen bekend van zo’n visser die vanaf de wal een dergelijk net uitwerpt. Vraag me niet hoe dat werkt. Ik heb zelfs met een echte hengel nog nooit een visje kunnen vangen, laat staan een heel maal bij elkaar halen!

Ik heb zelfs met een echte hengel nog nooit een visje kunnen vangen, laat staan een heel maal bij elkaar halen!


Daarna, in vers 19 worden weer twee broers door Jezus geroepen: Jakobus en Johannes. Maar wat er dan verteld wordt verschilt hemelsbreed van de eerste roeping. Jakobus en Johannes zitten in een boot en zijn hun netten aan het repareren. En hun vader Zebedeüs heeft ook nog arbeiders (vers 20). Zebedeüs is dus een ondernemer. Hij heeft een boot (misschien wel meer dan één?) tot zijn beschikking en hij heeft ook mensen in dienst. Hij kan dus het water op gaan om wat verder van de kust af te gaan varen en vis te gaan vangen. Dat is van heel andere orde dan wat Petrus en Andreas deden.

Even verder in het evangelie lijkt het er op dat Jakobus en Johannes zelf over een boot(je) konden beschikken. In Marcus 3:9 vraagt Jezus zijn leerlingen een bootje voor hem gereed te maken. Waar komt dat bootje ineens vandaan? Petrus en Andreas hadden alleen die werpnetten. De andere discipelen worden pas later aangesteld; zie 3:18 (Levi wordt al in 2:14 geroepen). En van die anderen wordt geen enkel beroep genoemd. Maar eerder in het evangelie zijn alleen Jakobus en Johannes mensen die in een boot aan het werk
waren. Misschien mochten zij de (bij)boot gebruiken. In ieder geval speelde het zich allemaal af bij het meer van Galilea. De timmerman Jozef had in ieder geval geen boot. Daarmee kon je immers in het hooggelegen en steile Nazaret niets doen. Het is dus op zijn minst waarschijnlijk dat Jezus hier en ook later nog van een bootje van Jakobus en Johannes gebruik kon maken. Nog één detail wil ik noemen. Het is bekend dat de Bijbel vele malen de minsten, de armsten of de jongsten voor laat gaan boven degenen die er zoveel beter voor lijken te staan. Zou dat hier ook een rol spelen? De argwanenden zullen zeggen: ‘Onzin, het is gewoon toeval dat hier de minst draagkrachtigen eerst genoemd worden en dan pas de meer vermogende lieden.’ Misschien wel, maar ik ben in de loop van de jaren extra gevoelig geworden voor dat soort subtiele trekjes in de Bijbel. Ik kan het natuurlijk niet bewijzen, maar ik denk toch dat die volgorde hier in Marcus geen toeval is. De God van de Bijbel heeft voorkeur voor wie het meest een steuntje in de rug nodig heeft.

De God van de Bijbel heeft voorkeur voor wie het meest een steuntje in de rug nodig heeft.


Zo helpt ‘muggen ziften’ mij toch om weer ietsje dieper door te dringen en de tekst van de Bijbel. Pas een maand geleden viel mij dit verschil in beschrijving van de beide tweetallen broers op!

Eduard Verhoef
terug