Om te beginnen (december 2019) Om te beginnen (december 2019)
Om te beginnen is de column van Ds. Rene Alkema uit de BIJEEN (het kerkblad van de gemeente).

Ds. René Alkema
Midden in de nacht -aan het begin van (weer) een nieuw jaar, gaat bij ons thuis altijd een fles prosecco open. En terwijl we de wijn inschenken en opdrinken, wensen we elkaar het beste voor het nieuwe jaar. Proost! Op het nieuwe jaar!

Proost! Op het nieuwe jaar!

Jan Nieuwenhuis is vorig jaar op 95-jarige leeftijd overleden. Hij hoorde tot de kloosterorde van de Dominicanen. Hij heeft tijdens zijn leven veel nagedacht over Johannes en diens bijbelboek -het evangelie van Johannes.

En hoe langer je je verdiept in een persoon, hoe meer hij voor je gaat spreken -hoe meer je hem je liefde verklaart. Dus ergens vertelt Jan Nieuwenhuis dat hij ooit bij het graf van Johannes heeft gestaan.

Ooit stond ik in Efeze aan Johannes’ graf – onder de blote hemel, alles doodstil. Ik dacht terug aan die andere leerling, Petrus -en aan het graf van Petrus in Rome - een en al pronk en praal en drukte. De geschiedenis had er anders uitgezien als Johannes en niet Petrus de rots van Jezus’ boodschap was geweest.

Ik denk dat je zo’n aanname -zo’n veronderstelling niet helemaal hard kunt maken. Bovendien is het met de geschiedenis van de kerk gegaan zoals het is gegaan. Daar verander je achteraf niet zo veel meer aan.

Maar feit is dat Johannes een buitenbeentje onder de vier canonieke evangelisten is geweest. In zijn vertellen over Jezus heeft hij soms heel andere aspecten belicht dan de andere drie evangelieschrijvers.


Zoals ook het verhaal van de bruiloft te Kana. Johannes vertelt als enige over de bruiloft te Kana. En hij vertelt dan, dat Jezus de bruiloft eigenlijk redt. Want de wijn is op. Maar Jezus zorgt op wonderlijke wijze voor nieuwe voorraden.

Maar waarom vertelt Johannes eigenlijk dit verhaal? Waarom vertelt alleen Johannes dit verhaal?

Jan Nieuwenhuis vertelt, dat hij tijdens zijn opleiding -dat moet in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw geweest zijn- de Bijbel vooral nog leerde lezen als een soort verslag in de krant. Toen en toen is dit gebeurd. Je kunt er de krant op nalezen.

Maar hij voelde al snel aan dat je de Bijbel anders moet lezen. Eigenlijk is de Bijbel een en al lied en poëzie -vertelt hij. Wat jammer dat ze er proza van hebben gemaakt -vervolgt hij. Het gaat hem meer om de diepere laag van een tekst -het gevoel dat een tekst oproept, dan om de feiten van het verhaal.

De diepere laag -het gevoel -de bedoeling van het verhaal. Er zit ontzettend veel symboliek in dit verhaal. De wijn heeft symbolische betekenis.

In onze avondmaalliturgie wordt er vaak een verband gelegd tussen de wijn en het bloed van Christus. Dit is mijn bloed voor jullie vergoten. Wie weet klinkt dat hier ook al door in deze wijn, die Jezus schenkt.

Maar wijn heeft ook met het Koninkrijk van God te maken. Als teken van vreugde symboliseert de wijn het Koninkrijk van God. Als er vrede op aarde is. Als ieder tot zijn recht komt en tot bloei komt.

Dan is het ook niet onlogisch dat het de beste wijn moet zijn. Als je wijn met het Koninkrijk van God associeert, dan natuurlijk niet zomaar een wijntje, maar de beste wijn. De profeet Jesaja heeft het ergens over het Koninkrijk van God als een feestmaal met uitgelezen gerechten en belegen wijnen

Zoals water meer bij het alledaagse hoort, zo hoort wijn -de beste wijn bij het Koninkrijk van God.

Wij noemen God vaak liefde: God is liefde. Ergens breekt iemand een lans voor vriendschap in plaats van liefde. Want je kunt maar een paar mensen echt liefhebben, maar met meer mensen een vriendschapsband hebben. Ik vind dat wel een mooie gedachte. Maar misschien gaat het God wel vooral om dat Koninkrijk. Van vrede -van recht -van bloei. Waar iedereen tot zijn recht komt.

Maar misschien gaat het God wel vooral om dat Koninkrijk. Van vrede -van recht -van bloei. Waar iedereen tot zijn recht komt.


De evangelist Johannes geeft betekenis aan zijn taal. Er staat meer dan er staat. Het is dichterlijke taal -geen krantentaal. Het is poëtische taal -geen proza. Zo ook als hij het over water heeft dat wijn wordt.

Proost! Op het Koninkrijk van God!

Proost! Op het Koninkrijk van God!

terug